Słowniczek podstawowych pojęć dot. jakości kształcenia

Słowniczek podstawowych pojęć dot. jakości kształcenia

I. SŁOWNICZEK POJĘĆ Z ZAKRESU JAKOŚCI KSZTAŁCENIA

Jakość kształcenia – to ciągły proces wartościowania (oceny, kontroli, zagwarantowania, prowadzenia i ulepszania) systemu kształcenia.
Jakość kształcenia jest zazwyczaj pojmowana jako:

  • wyjątkowość lub doskonałość,
  • perfekcja, zgodność - niewystępowanie usterek,
  • sprawność w osiągnięciu celu,
  • transformacja, umiejętność dostosowania się do zmieniających się wymagań i potrzeb,
  • satysfakcja studenta.

Polityka jakości – część strategii Uczelni, która dotyczy działania, rozwoju i doskonalenia systemu jakości. Zawiera deklaracje dotyczące wymagań, ciągłego doskonalenia, przeznaczenia niezbędnych dla rozwoju systemu zasobów, identyfikacji, spełniania potrzeb i oczekiwań oraz cele jakości. Polityka jakości jest dokumentem jawnym. Jest ona podstawą do ustanowienia celów i zadań w realizowanych procesach oraz stanowi ramy do utrzymania i doskonalenia celów organizacji oraz jej działań.

Zapewnienie jakości – oznacza wszystkie planowane i systematyczne działania niezbędne do tworzenia odpowiedniego stopnia zaufania co do tego, że usługa spełni ustalone wymagania jakościowe.

System zapewnienia jakości kształcenia – oznacza wewnętrzną strukturę organizacyjną, podział odpowiedzialności, procedury, procesy i zasoby umożliwiające wdrożenie zarządzania jakością. Rozróżniamy wewnętrzne i zewnętrzne systemy zapewnienia jakości kształcenia, tzn.:

  • Wewnętrzne systemy zapewnienia jakości kształcenia dotyczą kontroli i podnoszenia jakości wewnątrz szkoły wyższej;
  • Zewnętrzne systemy zapewnienia jakości kształcenia dotyczą zagwarantowania polepszania wyników działalności szkół wyższych lub jakości programów nauczania przez interwencję instytucji nadrzędnej.

System doskonalenia jakości kształcenia – stała poprawa, podnoszenie jakości kształcenia.

Kontrola jakości – to bieżące monitorowanie, nadzór nad systemem i procesami kształcenia.

Formy oceny jakości kształcenia Uczelni – odbywają  się w ramach zewnętrznego i wewnętrznego systemu zapewnienia jakości kształcenia, które mogą przybrać formę oceny:

  • dyscypliny lub programu kształcenia/kierunku studiów w ramach oceny programowej;
  • wewnętrznego systemu zapewnienia jakości w ramach oceny systemowej.

Proces – zespół działań, których celem jest osiągnięcie określonego rezultatu. Wszystkie procesy niezbędne w systemie zarządzania jakością zostały określone na Mapie Procesów,

Procedura – tryb realizacji procesu zawierający opis uporządkowanych w czasie czynności, jakie należy wykonać, aby osiągnąć określony rezultat. Wszystkie procesy niezbędne w systemie zarządzania jakością zostały określone na Mapie Procesów.

Zapis – dokument, w którym przedstawiono uzyskane wyniki lub dowody przeprowadzonych badań.

Mapa procesów – graficzne ujęcie zespołu procesów oraz ich wzajemnych powiązań.

Organizacja – grupa ludzi z przypisanym zakresem obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności oraz powiązań w Uczelni.

Klient – organizacja lub osoba (student/słuchacz), która otrzymuje usługę (od WSEI).

Dostawca – organizacja lub osoba (pracownicy naukowo-dydaktyczni i administracyjni Uczelni), która dostarcza usługę (dla WSEI).

II. SŁOWNICZEK POJĘĆ Z ZAKRESU KSZTAŁCENIA/ UCZENIA SIĘ

Obszar kształcenia – zasób wiedzy i umiejętności z zakresu jednego z ośmiu obszarów wiedzy określonych w Zarządzeniu MNiSW w sprawie Krajowych Ram Kwalifikacji:

  1. obszar nauk humanistycznych,
  2. obszar nauk społecznych,
  3. obszar nauk ścisłych,
  4. obszar nauk przyrodniczych,
  5. obszar nauk technicznych,
  6. obszar nauk medycznych, nauk o zdrowiu oraz nauk o kulturze fizycznej,
  7. obszar nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych,
  8. obszar sztuki.

Program kształcenia – opis określonych przez uczelnię spójnych efektów kształcenia właściwych dla obszaru lub obszarów kształcenia, zgodny z Krajowymi Ramami Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego, oraz opis procesu kształcenia prowadzącego do osiągnięcia tych efektów, wraz z przypisami do poszczególnych modułów tego procesu punktami ECTS.

Profil kształcenia – profil praktyczny, obejmujący moduł zajęć służących zdobywaniu przez studenta umiejętności praktycznych albo profil ogólnoakademicki, obejmujący moduł zajęć służących zdobywaniu przez studenta pogłębionych umiejętności teoretycznych.

Profil praktyczny – profil programu kształcenia obejmującego moduły zajęć służące zdobywaniu przez studenta umiejętności praktycznych i kompetencji społecznych, realizowany przy założeniu, że ponad połowa programu studiów określonego w punktach ECTS obejmuje zajęcia praktyczne kształtujące te umiejętności i kompetencje, w tym umiejętności uzyskiwane na zajęciach warsztatowych, które są prowadzone przez osoby posiadające doświadczenie zawodowe zdobyte poza uczelnią.

Profil ogólnoakademicki – profil programu kształcenia obejmującego moduły zajęć powiązane z prowadzonymi w uczelni badaniami naukowymi, realizowany przy założeniu, że ponad połowa programu studiów określonego w punktach ECTS obejmuje zajęcia służące zdobywaniu przez studenta pogłębionej wiedzy.

Efekty kształcenia – zasób wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych uzyskiwanych w procesie kształcenia w systemie studiów oraz studiów trzeciego stopnia;
Efekty kształcenia/uczenia się określają, co student powinien wiedzieć, rozumieć i potrafić zrobić po pomyślnym zakończeniu procesu kształcenia. Dla każdego z realizowanych komponentów (takich jak moduł, przedmiot, praca dyplomowa, praktyka zawodowa) określa się efekty kształcenia/uczenia się, formy i metody nauczania oraz sposoby weryfikacji osiągnięcia tych efektów.

Punkty ECTS – odzwierciedlają nakład pracy studenta potrzebny do osiągnięcia założonych w programie efektów kształcenia/uczenia się. Nadawanie i stosowanie punktów ECTS jest częścią systemu zapewniania jakości kształcenia funkcjonującego w Wyższej Szkole Ekonomi i Innowacji w Lublinie i podlega procedurom zapewnienia jakości (w tym, wewnętrznym i zewnętrznym ocenom jakości oraz informacjom zwrotnym od studentów).

Moduł kształcenia – to szeroko rozumiany przedmiot lub grupa przedmiotów / kursów, ale także „praktyka”, „przygotowanie pracy dyplomowej”. Modułem może być też zbiór przedmiotów / kursów obowiązkowych dla określonej specjalności lub specjalizacji w ramach kierunku studiów, czy też zestaw przedmiotów / kursów o określonej łącznej liczbie punktów ECTS.

Efekty uczenia się – wiedza, umiejętności oraz kompetencje społeczne nabyte w procesie uczenia się;

Walidacja – sprawdzenie, czy osoba ubiegająca się o nadanie określonej kwalifikacji, niezależnie od sposobu uczenia się, osiągnęła wyodrębnioną część lub całość efektów uczenia się wymaganych dla tej kwalifikacji

Kwalifikacja – zestaw efektów uczenia się w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych, nabytych w edukacji formalnej, edukacji pozaformalnej lub poprzez uczenie się nieformalne, zgodnych z ustalonymi dla danej kwalifikacji wymaganiami, których osiągnięcie zostało sprawdzone w walidacji oraz formalnie potwierdzone przez uprawniony podmiot certyfikujący

Kwalifikacje pełne - kwalifikacje, które są nadawane wyłącznie w ramach  systemu oświaty po ukończeniu określonych etapów kształcenia oraz kwalifikacje pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym.

Kwalifikacje cząstkowe – kwalifikację w zawodzie, o której mowa w ustawie o systemie oświaty, kwalifikacje potwierdzone dyplomami mistrza i świadectwami czeladniczymi wydawanymi po przeprowadzeniu egzaminów w zawodach; kwalifikacje nadawane po ukończeniu studiów podyplomowych; kwalifikacje nadawane po ukończeniu kursów dokształcających i szkoleń, kwalifikacje nadawane po ukończeniu innych form kształcenia o których mowa w ustawie Polskiej Akademii Nauk  oraz innych form kształcenia, w tym szkoleń i kursów dokształcających, o których mowa w ustawie o instytucjach badawczych, kwalifikacje uregulowane i kwalifikacje rynkowe

Kwalifikacje uregulowane – kwalifikacje ustanowione odrębnymi przepisami, których nadawanie odbywa się na zasadach określonych w tych przepisach, z wyczajeniem kwalifikacji nadawanych w systemie oświaty i systemie szkolnictwa wyższego;

Kwalifikacje rynkowe – kwalifikacje nieuregulowane przepisami prawa, których nadawanie odbywa się na zasadzie swobody działalności gospodarczej.

III. SŁOWNICZEK POJĘĆ Z ZAKRESU DOSKONALENIA SYSTEMU JAKOŚCI

Cykl PDCA – cykl Deminga to schemat ilustrujący podstawową zasadę ciągłego doskonalenia. Cykl Deminga realizowany jest w czterech etapach związanych z planowaniem, wdrażaniem i ciągłym doskonaleniem. Podstawę budowy wewnętrznego systemu zarządzania jakością stanowi identyfikacja kluczowych procesów umożliwiających realizację podstawowych zadań Uczelni.  

Model systemu zarządzania jakością w Wyższej Szkole Ekonomii i Innowacji w Lublinie funkcjonuje w cyklu PDCA związanym z planowaniem, wdrażaniem, nadzorowaniem i ciągłym doskonaleniem zidentyfikowanych procesów.

  • Planowanie (ang. Plan) – ustanowienie polityki, określanie celów, procesów, odpowiedzialności, procedur i narzędzi niezbędnych do realizacji zadań Uczelni zgodnych z wymaganiami określonymi w przepisach powszechnie obowiązujących, a także oczekiwaniami interesariuszy i polityką organizacji,
  • Realizacja (ang. Do) – wdrożenie i stosowanie polityki, środków nadzoru, procesów i procedur, metod realizacji celów i stosownych narzędzi.
  • Sprawdzenie (ang. Check) – monitorowanie i pomiar procesów oraz ich wyników w odniesieniu do polityki, celów i stawianych im wymagań,
  • Doskonalenie (ang. Act) – podejmowanie działań zmierzających do ciągłego doskonalenia systemu zarządzania jakością.

SŁOWNICZEK POJĘĆ DOT. KWALIFIKACJI. 

Kwalifikacja – zestaw zgodnych z ustalonymi wymaganiami efektów uczenia się (wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych nabytych w procesie uczenia się), których osiągnięcie zostało sprawdzone (walidacja) oraz formalnie potwierdzone przez uprawnioną instytucję certyfikującą (certyfikacja).

Kwalifikacja pełna – kwalifikacja nadawana wyłącznie w ramach systemów oświaty oraz szkolnictwa wyższego na zakończenie określonych etapów kształcenia, np. świadectwo ukończenia szkoły podstawowej, świadectwo dojrzałości (matura), dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia (licencjat); wszystkie kwalifikacje pełne są włączone do ZSK.

Kwalifikacja cząstkowa – włączona do ZSK kwalifikacja, która nie jest pełna, np. świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie wydane przez okręgową komisję egzaminacyjną (OKE), także „certyfikat księgowy”, zaświadczenie potwierdzające kwalifikację „biegły rewident”, świadectwo potwierdzające kwalifikację „rzecznik patentowy”, świadectwo potwierdzające kwalifikację „zarządca nieruchomości”, świadectwo potwierdzające kwalifikację „rzeczoznawcy majątkowego” itd.

Kwalifikacje rynkowe - to kwalifikacje nieuregulowane przepisami prawa, których nadawanie odbywa się na zasadzie swobody działalności gospodarczej.

Kwalifikacje rynkowe to kwalifikacje wypracowane przez różne środowiska (organizacje społeczne, zrzeszenia, korporacje lub inne podmioty) na podstawie zgromadzonych przez nie doświadczeń. Wyraz rynkowe oznacza w tym przypadku, że kwalifikacje te powstały i funkcjonują na „wolnym rynku” kwalifikacji.

Kwalifikacje rynkowe mogą dotyczyć działalności o charakterze ściśle zawodowym, ale również różnych obszarów działalności społecznej, w tym działalności wychowawczej i opiekuńczej, a także działalności o charakterze rekreacyjnym.

Kwalifikacje rynkowe mogą, ale nie muszą być włączane do ZSK. O włączeniu decyduje minister właściwy dla kwalifikacji w odpowiedzi na inicjatywę zainteresowanego środowiska. Wszystkie kwalifikacje rynkowe włączone do ZSK są kwalifikacjami cząstkowymi.

Kwalifikacje uregulowane tokwalifikacje ustanowione odrębnymi przepisami, których nadawanie odbywa się na zasadach określonych w tych przepisach, z wyłączeniem kwalifikacji nadawanych w systemie oświaty i systemie szkolnictwa wyższego.Najkrócej można powiedzieć, że kwalifikacje uregulowane to kwalifikacje ustanowione przepisami prawa, które są nadawane poza systemami oświaty i szkolnictwa wyższego. Stanowią one niezbędne z punktu widzenia rynku pracy uzupełnienie bardziej podstawowych kwalifikacji nabywanych w systemach oświaty i szkolnictwa wyższego. Wymagania dotyczące efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji uregulowanych są związane z wyraźnie określonymi rodzajami działalności.

Kwalifikacje uregulowane mogą, ale nie muszą być włączane do ZSK. O włączeniu decyduje minister właściwy dla kwalifikacji. Wszystkie włączone do ZSK kwalifikacje uregulowane są kwalifikacjami cząstkowymi.

SYSTEMY KWALIFIKACJI 

Krajowy System Kwalifikacji (KSK) obowiązujące w kraju zasady i procedury dotyczące potwierdzania efektów uczenia się dla potrzeb rynku pracy, społeczeństwa obywatelskiego oraz indywidualnego rozwoju uczących, a także instytucje, w których się tworzy, nadaje lub uznaje kwalifikacje. Ważnym elementem krajowego systemu kwalifikacji są mechanizmy zapewniania jakości kwalifikacji.

Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK) – podstawowa część krajowego systemu kwalifikacji (KSK) zintegrowana poprzez:

  • wprowadzenie spójnych krajowych standardów w zakresie procedur dotyczących tworzenia i nadawania kwalifikacji służących zapewnianiu ich jakości;
  • przypisanie wszystkim włączonym do ZSK kwalifikacjom odpowiedniego poziomu PRK;
  • zarejestrowanie wszystkich kwalifikacji w jednym rejestrze (ZRK).

Zintegrowany System Kwalifikacji obejmuje wszystkie kwalifikacje pełne nadawane w systemach oświaty i szkolnictwa wyższego, kwalifikacje cząstkowe nadawane w systemie oświaty oraz kwalifikacje cząstkowe nadawane poza systemem oświaty, które zostały włączone do tego systemu na podstawie jednostkowych decyzji podjętych na podstawie przepisów ustawy o ZSK.

Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji (ZRK) – publiczny rejestr działający w systemie teleinformatycznym ewidencjonujący kwalifikacje możliwe do uzyskania w Polsce, które są włączone do ZSK; dane dotyczące kwalifikacji zgromadzonych w ZRK są powszechnie dostępne za pośrednictwem portalu ZSK.

RAMY KWALIFIKACJI 

Europejska Rama Kwalifikacji (ERK) – przyjęta w UE struktura poziomów kwalifikacji stanowiąca układ odniesienia dla krajowych ram kwalifikacji umożliwiający porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w różnych krajach UE.

Polska Rama Kwalifikacji (PRK) – przyjęta w Polsce struktura poziomów kwalifikacji włączonych do ZSK. Poziomy PRK odpowiadają poziomom ERK.

Sektorowe ramy kwalifikacji (SRK) – są branżowym rozwinięciem charakterystyk typowych dla kwalifikacji o charakterze zawodowym. Jednym z głównych celów tworzenia SRK jest przełożenie charakterystyk poziomów PRK na język bliższy przedstawicielom poszczególnych branż.

Przypisanie poziomu PRK danej kwalifikacji – rozstrzygnięcie podjęte na zasadach określonych w ustawie o ZSK o ustaleniu poziomu PRK dla danej kwalifikacji na podstawie porównania efektów uczenia się wymaganych dla tej kwalifikacji z charakterystykami poziomów PRK. 

NADAWANIE KWALIFIKACJI

Walidacja – sprawdzanie, czy – niezależnie od sposobu uczenia się – kompetencje wymagane dla danej kwalifikacji zostały osiągnięte. Pozytywny wynik walidacji jest podstawą wydania przez upoważnioną instytucję dokumentu potwierdzającego uzyskanie tej kwalifikacji.

INNE TERMINY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU KWALIFIKACJI

Akumulowanie osiągnięć - należy rozumieć gromadzenie potwierdzonych (w wyniku walidacji) zestawów efektów uczenia się, które wchodzą w skład wymagań określonych w opisie kwalifikacji. Efekty uczenia się mogą być potwierdzane (i akumulowane) wyłącznie jako wyodrębnione zestawy określone w opisie kwalifikacji.

W Polsce możliwość akumulowania osiągnięć wprowadzono na szeroką skalę w 2005 r. w szkolnictwie wyższym w związku z wdrażaniem procesu bolońskiego, którego elementem jest ECTS (Europejski system transferu i akumulacji punktów).

Certyfikowanie - proces, w wyniku którego osoba ubiegająca się o nadanie określonej kwalifikacji, po uzyskaniu pozytywnego wyniku walidacji, otrzymuje od uprawnionego podmiotu certyfikującego dokument potwierdzający nadanie określonej kwalifikacji.
Proces certyfikowania jest realizowany zgodnie z ustaloną procedurą. W przypadku niektórych kwalifikacji uzyskiwanych poza systemami oświaty i szkolnictwa wyższego walidacja i certyfikowanie są zadaniami różnych podmiotów (np. egzamin na prawo jazdy przeprowadza wojewódzki ośrodek ruchu drogowego, a certyfikuje, tj. wydaje dokument, starosta powiatu).

Charakterystyka poziomu PRK - zestaw ogólnych stwierdzeń (składników opisu poziomu PRK), charakteryzujących wiedzę, umiejętności i kompetencje społeczne, wymagane dla kwalifikacji na danym poziomie PRK. Charakterystyka poziomu PRK jest tak zredagowana, aby odnosiła się do pełnego zakresu efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji.

W PRK są charakterystyki poziomów pierwszego i drugiego stopnia. Charakterystyki pierwszego stopnia są uniwersalne – odnoszą się do wszystkich rodzajów kwalifikacji. Charakterystyki drugiego stopnia zostały opracowane w trzech wariantach: dla kwalifikacji nadawanych w ramach szkolnej edukacji ogólnej, dla kwalifikacji nadawanych w ramach szkolnictwa wyższego oraz dla kwalifikacji o charakterze zawodowym.

Rada Interesariuszy ZSK -jest organem złożonym z przedstawicieli środowisk i instytucji zainteresowanych funkcjonowaniem kwalifikacji, który wspiera ministra koordynatora ZSK w zapewnianiu spójności i porównywalności rozwiązań funkcjonujących w ramach ZSK. Skład Rady Interesariuszy ZSK określono w ustawie o ZSK. Kadencja członka Rady trwa cztery lata (może zostać przedłużona tylko raz). Koniec kadencji połowy członków Rady następuje co dwa lata.

JAKOŚĆ KWALIFIKACJI

Przez jakość kwalifikacji rozumie się jej przydatność dla osób, które ją uzyskały, oraz dla otoczenia społecznego, w którym dana kwalifikacja funkcjonuje. O jakości kwalifikacji (nadanej konkretnej osobie) decydują:

  • adekwatność efektów uczenia się wymaganych dla danej kwalifikacji w odniesieniu do zadań i odpowiedzialności, które osoba posiadająca daną kwalifikację ma podejmować,
  • trafne i rzetelne opisanie efektów uczenia się wymaganych dla danej kwalifikacji,
  • wiarygodna walidacja efektów uczenia się wymaganych dla danej kwalifikacji.

Na jakość nadawanych kwalifikacji ma ponadto wpływ proces uczenia się.
Wysoka jakość nadawanych kwalifikacji ma znaczenie dla wielu grup interesariuszy systemu ZSK:

  • dla pracowników, którzy dzięki posiadaniu dobrej jakości kwalifikacji będą mieli większe możliwości rozwoju w pracy zawodowej, a ich pozycja na rynku pracy zostanie umocniona;
  • dla pracodawców, dla których wysokie kwalifikacje pracowników stanowią jeden z kluczowych czynników kształtujących potencjał ich firmy;
  • dla społeczeństwa jako całości, w tym dla gospodarki, ponieważ od jakości kwalifikacji zależą siła i szanse na rozwój danego regionu, kraju.

WEWNĘTRZNE ZAPEWNIENIE JAKOŚCI (WZJ)

W kontekście ZSK termin wewnętrzne zapewnianie jakości oznacza monitorowanie i okresową ewaluację czynności związanych z nadawaniem kwalifikacji wykonywane przez instytucję certyfikującą. Obowiązek posiadania przez każdą instytucję certyfikującą wewnętrznego systemu zapewniania jakości został wprowadzony ustawą o ZSK.

Wewnętrzne zapewnianie jakości wzmacnia samokontrolę instytucji certyfikującej w toku nadawania kwalifikacji, służy również doskonaleniu mechanizmów wpływających na jakość nadawanych kwalifikacji.

Obowiązek posiadania wewnętrznego systemu zapewniania jakości dotyczy także podmiotów, które przeprowadzają walidację na podstawie upoważnienia instytucji certyfikującej.

ZEWNĘTRZNE ZAPEWNIANIE JAKOŚCI (ZZJ)

W kontekście ZSK termin zewnętrzne zapewnianie jakości oznacza monitorowanie i okresową ewaluację czynności związanych z nadawaniem kwalifikacji, wykonywane przez podmiot zewnętrzny wobec instytucji certyfikującej.

Obowiązek zewnętrznego zapewnianie jakości został wprowadzony ustawą o ZSK. Zewnętrzne zapewnianie jakości wzmacnia przestrzeganie standardów w zakresie nadawania kwalifikacji i wspomaga instytucje certyfikujące w doskonaleniu procesów związanych z walidacją i certyfikowaniem.

powrót

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookies w Twojej przeglądarce lub konfiguracji usługi.